Actieplan ‘Randstad Zuid-Limburg’: acht ambities voor de regio

By 15 maart 2018Nieuws

Het gaat Zuid-Limburg economisch gezien voor de wind. De economische voorspoed is de optelsom van de economische groei, het succes van  VDL Nedcar en de Brightlands campussen, in combinatie met vruchtbare samenwerking in de triple helix. De economische samenwerking gaat nu een nieuwe fase in. In het ‘strategisch actieplan ‘Randstad Zuid-Limburg’ beschrijft Prof. Dr. Luc Soete de gezamenlijke opgave voor Zuid-Limburg met als belangrijkste aandachtspunten: grensoverschrijdende samenwerking, meer saamhorigheid én behoud van het unieke Zuid-Limburgse landschap.

Luc Soete schreef de economische visie in opdracht van de drie Zuid-Limburgse centrumgemeenten en de Provincie Limburg. Op 15 maart jl. werd het plan overhandigd aan opdrachtgevers Anne-Marie Penn (Maastricht) Sjaar Cox (Sittard-Geleen), Martin de Beer (Heerlen) en Ger Koopmans (Provincie Limburg). Alle 18 Zuid-Limburgs gemeenten, de Provincie Limburg en triple-helix partners waren hierbij aanwezig.

Luc Soete presenteerde zijn actieplan: “De gezamenlijke opgave laat zich samenvatten in acht strategische ‘tandwielen’ van economische regionale dynamiek in een grensregio. Om ervoor te zorgen dat deze tandwielen elkaar versterken in plaats van tegenwerken, is het uitermate belangrijk dat deze thema’s in samenhang worden opgepakt.” Het gaat om de acht strategische doelen:

  1. Een slimme grensregio: grensbelemmeringen opheffen en kansen pakken. De welvaart die de Euregio Maas-Rijn als grensregio misloopt wordt geschat op 10,3% tot 13,5% van het Bruto Regionaal Product (BRP). De lange termijn ambitie moet zijn dat een derde van deze grensbelemmering binnen 10 jaar is weggewerkt, waardoor 5% meer BRP gerealiseerd kan worden.
  2. Een duurzame regio; volgens Soete een perfect voorbeeld van wat een gezamenlijke ‘missie’ kan zijn voor Zuid-Limburg. “De ambitie is hier om met elkaar, dus Zuid-Limburg én de omliggende Euregio, te komen tot een schonere en CO2 neutrale regio in 2030, waarbij de drie centrumgemeenten het voortouw nemen.”
  3. Een saamhorige regio; dat is een regio waarin iedereen meedoet ongeacht leeftijd, geslacht, afkomst zodat sociale uitsluiting wordt voorkomen. Ambitie: de arbeidsparticipatie (nu slechts 61%) op te krikken tot het landelijk niveau (70%). Bovendien kunnen arbeids- en onderwijskansen aan de andere kant van de grens veel beter dan nu worden benut.
  4. Een ondernemende regio. Het Zuid-Limburgse grootbedrijf is verantwoordelijk voor  65% van het economisch product. Versterking van de groei en innovatiekracht van het MKB is noodzakelijk, evenals meer samenwerking in de keten en meer samenwerking tussen het MKB en Brightlands. Luc Soete: “Tegelijkertijd moet de regio het lef hebben nieuwe ontwikkelingen aan te grijpen op basis van sterkere Euregionale samenwerking en clusters. Kansen liggen er voor regionale ‘flagships’ op het gebied van e-mobility, circulaire economie, duurzame energie, sociale innovatie en de Einstein Telescoop.”
  5. Een lerende regio: het onderwijsveld (van hbo tot vmbo) speelt een cruciale rol in de vergroting van de arbeidsparticipatie. Het gaat om: uitval aanpakken, levenslang leren als hrm-beleid, doorlopende leerlijnen en natuurlijk kennis van taal en cultuur van het ons omringende buitenland.
  6. Een bereikbare regio: de huidige infrastructuur schiet te kort. Hier ligt een gemeenschappelijke uitdaging om betere grensoverschrijdende OV-verbindingen tot stand te brengen.
  7. Een aantrekkelijke regio; in het licht van de ‘war on talent’ is dit een zeer belangrijk aspect. Talent trekt het liefste naar grote steden met goede voorzieningen op gebied van werk, wonen, cultuur, recreatie etc. Het is de ambitie van Randstad Zuid-Limburg om samen met de omliggende Euregio een grootstedelijke agglomeratie te worden, vergelijkbaar met andere grote stedelijke agglomeraties.
  8. Een unieke regio. Het ‘groene hart’ van Randstad Zuid-Limburg heeft echt alles te bieden; het Heuvelland, de Brunssummer Heide, het Maasland, de Voerstreek, het Drielandenpunt, naast historische binnensteden en dorpen.​

Luc Soete stelt vast dat het realiseren van deze ambities in gezamenlijkheid moet worden opgepakt. “Noch de centrumsteden Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen, noch Zuid-Limburg als geheel kunnen dit alleen aan. Wat dus nodig is, is een gezamenlijke inzet van bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen, Provincie Limburg en gemeenten in Zuid-Limburg én over de grens.” Het strategische actieplan wordt door de Zuid-Limburgse gemeenten en Provincie als vertrekpunt voor economische samenwerking 2.0.

 

Versterken wat is bereikt, waar nodig versnellen

“De noodzaak tot economische samenwerking, wordt breed gedeeld,” zegt Martin de Beer, wethouder Economie van Heerlen. “De afgelopen maanden is hard gewerkt aan een nieuwe vorm van samenwerking waarbij de focus ligt op het verder versterken van wat al is bereikt en waar mogelijk versnellen. De economische samenwerking spitst zich toe op drie thema’s: arbeidsmarkt, MKB-aanpak en vestigingsklimaat waarbij de gemeenten gaan samenwerken in coalities met triple-helix partners. Een nieuwe stuurgroep gaat de voortgang monitoren. Dit (nog te vormen) bestuur bestaat uit de drie centrumgemeenten, drie vertegenwoordigers van regiogemeenten en triple-helix partners.” De Beer heeft er alle vertrouwen in. “We gaan samen op naar de volgende fase met minder mensen aan de kant en een nog beter presterend bedrijfsleven.”

De visie van Luc Soete krijgt instemmende reacties. Anne-Marie Penn: “15 maart 2018 gaat de boeken in als de dag waarop de gemeentelijke en provinciale samenwerking vleugels kreeg. We hebben lastige tijden in de samenwerking gehad, maar die liggen nu achter ons. Er is commitment, we kunnen de mouwen opstropen en aan de slag,” Sjraar Cox: “Fantastisch dat deze visie er ligt. Wel is het belangrijk om in de toekomstige samenwerking een mechanisme in te richten waarbij we elkaar durven aanspreken als het mis gaat. Te vaak zijn er rapporten geschreven en is er gediscussieerd, zonder dat het iets opleverde. Dat kan nu niet meer. Dit vraagt om een lange adem.” Ger Koopmans doet een oproep aan de aanwezigen: het allerbelangrijkste is het vlot trekken van de arbeidsmarkt. Een opdracht die elke gemeente moet meenemen in de coalitiebesprekingen. Een weifelende houding kan niet meer! Kijk verder dan de kaartenbakken, maar biedt mogelijkheden aan studenten en migranten. We hebben iedereen keihard nodig. Hetzelfde geldt voor duurzaamheid. Er ligt vanuit het kabinet een glasheldere opdracht om de Parijse klimaatdoelen te realiseren. Als Provincie willen we faciliteren met woorden, daden én centen.”