Cittaslow: Zoeken naar balans leefbaarheid, landschap en economie

By 28 september 2018 Nieuws

Vorige week ontving Gulpen-Wittem het Cittaslow-keurmerk. Hierdoor behoort de Zuid-Limburgse gemeente tot een internationale beweging, die zich inzet voor de hoogste kwaliteit op het gebied van o.a. landschap, instandhouding van streekproducten, cultuurhistorie, kwaliteit van leven en gastvrijheid. In Zuid-Limburg dragen ook Vaals en Eijsden-Margraten dit keurmerk. Maar, welke betekenis heeft Cittaslow voor de ontwikkeling van deze gemeenten? En, versterkt het de onderlinge samenwerking? Voor antwoorden gingen we te rade bij burgemeester Van Loo (Vaals), Ramaekers-Rutjens (Gulpen-Wittem) en Akkermans (Eijsden-Margraten).

“Supertrots” is ze, burgemeester Nicole Ramaekers-Rutjens van Gulpen-Wittem, op het feit dat nu ook ‘haar’ gemeente het Cittaslow-keurmerk heeft gekregen. Nu Gulpen-Wittem, naast Vaals en Eijsden-Margraten, als derde gemeente in Zuid-Limburg het keurmerk in de wacht heeft gesleept kan men spreken “van een unieke Cittaslow-regio”, aldus de burgemeester. “Het laat zien dat in Gulpen-Wittem en het Heuvelland de kwaliteit van leven hoog gewaardeerd wordt.”

‘Langzame stad’

Cittaslow – ‘Langzame stad’- is een internationaal keurmerk voor gemeenten die op het gebied van leefomgeving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu, infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit goed scoren. Deze gemeenten mogen niet meer dan 50.000 inwoners hebben. De oorsprong van Cittaslow ligt in de Italiaanse plaats Orvieto en is geïnspireerd op de Slow Food beweging. Wereldwijd zijn er zo’n 200 gemeenten die het Cittaslow-keurmerk dragen. In Limburg zijn, naast de drie gemeenten in het Heuvelland, ook Peel en Maas en Echt-Susteren voorzien van het Cittaslow-predicaat.

Manier van leven

Buurgemeente Vaals ontving al in 2011 het Cittaslow-keurmerk, dat volgens burgemeester Reg van Loo veel méér is dan enkel een predikaat. “Het is een way of life. Een bepaalde manier van denken die jouw handelen bepaalt. Niet alleen van de gemeente, maar ook van inwoners en van ondernemers. Het is de manier hoe je met het landschap omgaat en hoe je tegen leefbaarheid aankijkt. Het gaat om het welbevinden van de mensen die hier wonen, in de breedste zin van het woord.”

Balans zoeken

Dat betekent dat er gezocht moet worden naar een gezonde balans tussen leefbaarheid, economie, landschap en infrastructuur. Een cruciaal, maar vaak ook broos evenwicht, vindt burgemeester Ramaekers van Gulpen-Wittem. “We zetten in op een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Meer bezoekers is niet altijd goed voor de leefbaarheid, maar wél voor ondernemers. Behoud van ons landschap is essentieel voor de uitstraling van het Heuvelland, maar soms lastig als het gaat om de belangen van agrariërs. Cittaslow vergroot het bewustzijn dat het gezamenlijk zoeken en vinden van een goed evenwicht enorm belangrijk is.”

Half werk

Voor Ramaekers is het Cittaslow-keurmerk daarom geen eindpunt, maar juist het begin van een nieuwe ontwikkeling. “Laten we het keurmerk gebruiken om onze toekomst vorm te geven”, stelt ze. “Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, het verenigingsleven en onze buurgemeenten.” Burgemeester Dieudonné Akkermans van Eijsden-Margraten – ruim anderhalf jaar Cittaslow-gemeente – is het daar roerend mee eens: “Cittaslow-gemeente worden is pas het halve werk. Nu gaat het erom: Hoe kunnen we onze economische structuur blijvend versterken, rekening houdend met onze leefbaarheid, het toerisme en de vrijetijdssector en – zeker als ‘fruitgemeente’ – onze agrarische sector?”

Elkaar aanvullen

Akkermans zoekt het antwoord in het complementaire karakter van de drie gemeenten. Naar elkaar, maar ook naar de rest van Zuid-Limburg. “Wij zijn het gebied tussen Aken en Maastricht, waar je rust en ruimte vindt, waar je fijn kunt wonen en leven. Een gebied met traditie en allure”, schetst hij. “In die authenticiteit schuilt onze kracht. Dit maakt het gebied aantrekkelijk, om te wonen én om te bezoeken. Maar het is ook het gebied waar mensen hun brood verdienen, onder andere op het land. Daar moeten we ons heel bewust van zijn.” Ook hij vindt dat de verdere ontwikkeling van het Heuvelland niet gericht moet zijn op kwantitatieve groei, maar juist op meer fijnschaligheid: “Small is beautiful.”

Sterke band

Dat zowel Vaals, als Gulpen-Wittem en Eijsden-Margraten het Cittaslow-keurmerk mogen voeren, versterkt volgens burgemeester Van Loo van Vaals de onderlinge band. Bovendien, zo zegt hij, benadrukt het de gezamenlijke verantwoordelijkheid en opgaven die er liggen. Bijvoorbeeld als het gaat om het landschap; toch wel hét uithangbord van de drie gemeenten op toeristisch gebied. “Hoe acteren we in dat landschap? Wat de ene gemeente doet, heeft immers ook zijn weerslag op de ander. We delen het landschap. Natuurlijk, iedereen legt zijn eigen accenten, maar uiteindelijk dragen we samen het Heuvelland uit.”